Teknik çizim için uçlu kalem nasıl seçilir? Rapido farkı, 4 mm boru ve uç kalınlığı

Teknik çizim için uçlu kalem seçerken üç şeye bakın: cetvel ve şablon kenarına yaslanan uzun metal uç borusu, çizimdeki kalın ve ince çizgiye karşılık gelen iki uç kalınlığı ve temiz çizgi veren bir uç sertliği. Teknik resim standardı ISO 128-2'ye göre kalın çizgi, ince çizginin iki katıdır. Örneğin 0,5 çizgi grubunda kalın çizgi 0,5 mm, ince çizgi 0,25 mm'dir; uçlu kalemde bunu 0,5 ve 0,3 mm'lik iki kalemle karşılayabilirsiniz. Rapido ise grafit değil mürekkep kullanan, her ucu tek bir çizgi kalınlığı veren ayrı bir araçtır.

Tek bir kalemle başlamak istiyorsanız Pentel P205 0,5 mm sade bir örnek; ürün açıklamasına göre hafif plastik gövdesi ve 4 mm sabit uç kılıfı var. Bu rehber önce uçlu kalemle rapidoyu ayırıyor, ardından boru tiplerini, çizgi kalınlıklarını ve uç sertliğini açıklıyor. Sonda Kalemsy'deki çizim kalemlerini kullanım biçimine göre tek bir tabloda topluyor.

Pentel P205 Versatil Kalem 0.5 mm SiyahStokta · 645 TL İncele

Teknik çizim kalemi nedir? Uçlu kalem ile rapido farkı

"Teknik çizim kalemi" Türkçede iki farklı aracı anlatmak için kullanılıyor. Birincisi grafit uç kullanan uçlu kalem; versatil kalem ve mekanik kalem de aynı aracın adları. İkincisi rapido, yani ince bir metal borudan mürekkep akıtan teknik kalem.

Rapidonun her ucu tek bir sabit çizgi kalınlığı verir. Bu yüzden rapido takımları 0,25, 0,35, 0,5 ve 0,7 mm gibi ayrı kalemlerden oluşur. Rapido çizgisi mürekkep olduğu için kolayca silinmez; uçlu kalemin çizgisi ise silgiyle silinir. Taslak, ders çizimi ve düzeltmesi süren işlerde bu fark belirleyicidir.

Uçlu kalemde çizgi kalınlığı uç çapına yakın çıkar, ama baskıya ve kalemin açısına göre biraz değişir. ISO 128-2 de çizgi kalınlığında sapmaya izin verir; şartı, yan yana duran farklı kalınlıktaki iki çizginin birbirinden açıkça ayırt edilebilmesidir. Kalemsy kataloğunda rapido bulunmuyor; bu yazı uçlu kalem tarafını anlatıyor.

Teknik çizimde uç borusu neden önemli?

Uç borusu, grafitin içinden çıktığı ince metal kılavuzdur ve çizim kalemlerinde uzun tutulur. Staedtler 925-25 0,5 mm ürün açıklamasında, 4 mm'lik kılavuz borusunun çizim alanını görmeyi kolaylaştırdığı ve cetvelle kullanımı rahatlattığı yazıyor. Kalemi cetvel ya da şablon kenarına yasladığınızda kenara değen kısım grafit değil, bu metal borudur.

Staedtler 925-25 Versatil Kalem 0.5 mmStokta · 1.399,90 TL İncele

Boru üç biçimde karşınıza çıkar. Sabit boru hep dışarıdadır; P205 ve Pentel Graph 1000 CS açıklamalarında 4 mm sabit boru var. Geri çekilebilir boruda Pentel GraphGear 1000 açıklamasına göre 4 mm kılavuz tamamen içeri giriyor; Uni Shift'te ise kilidi açıp bölümleri kaydırdığınızda metal tutuş öne geçerek uç bölümünü korur. Üçüncü tip ayarlanabilir borudur: Ohto MS01'de borunun dışarıda kalan uzunluğunu kendiniz belirlersiniz.

Pentel Graph 1000 CS Versatil Kalem 0.5 mmStokta · 1.339,90 TL İncele Pentel GraphGear 1000 Versatil KalemStokta · 1.350 TL İncele

Seçimi çoğu zaman taşıma biçiminiz belirler. Sabit boru kılıfsız taşındığında eğilebilir ve eğilen boru artık düzgün çizgi vermez; geri çekilebilir boru bu riski azaltır. İki borunun günlük farkını Graph 1000 ve GraphGear 1000 karşılaştırmasında, sabit borulu klasik çizim kalemini Pentel P205 rehberinde ayrıntılı anlattık.

0,3, 0,5 ve 0,7 mm hangi çizgi için?

Teknik resimde çizgi kalınlığı rastgele seçilmez. ISO 128-2 (2022), çizgi kalınlığının çizimin türüne ve boyutuna göre şu diziden seçilmesini ister: 0,13, 0,18, 0,25, 0,35, 0,5, 0,7, 1, 1,4 ve 2 mm. Aynı standarda göre çok kalın, kalın ve ince çizgiler 4:2:1 oranındadır.

Makine resmine ayrılan eski ISO 128-24 (2014), bu çizimlerde normalde iki çizgi kalınlığı kullanıldığını ve tercih edilen grupların 0,5 ile 0,7 olduğunu belirtiyordu; 2020'den beri bu konu ISO 128-2'nin D ekinde. Bu düzende kalın sürekli çizgi görünen kenarlar ve dış hatlar, ince sürekli çizgi ise ölçü, uzatma ve gösterme çizgileri ile taramalar için kullanılır. İTÜ'nün teknik resim ders notunda da kalın sürekli çizgi 0,5 mm, ince sürekli çizgi 0,25 mm olarak veriliyor.

Tablonun son sütunu standardın kendisi değil. Mekanik kalem uçları 0,3, 0,5 ve 0,7 mm gibi çaplarda üretildiği için bu sütun yakın bir karşılık öneriyor; 0,25 ve 0,35 mm'lik ince çizgiye 0,3 mm kalem yakın düşer. Pratikte bu, kalın çizgiye bir, ince çizgiye bir kalem demek.

0,5 grubunda ince çizgi için Graph 1000 CS'nin 0,3 mm seçeneği ya da Pilot H32 0,3 mm, kalın çizgi için aynı modelin 0,5 mm'si iş görür. Büyük paftada 0,7 grubuna geçiyorsanız kalın çizgiyi Staedtler 925-25 0,7 mm ile çekebilirsiniz; ürün açıklaması 0,5 mm sürümüyle aynı gövdeyi tarif ediyor.

Pilot H32 Versatil Kalem 0.3 mmStokta · 239,90 TL İncele Staedtler 925-25 Versatil Kalem 0.7 mmStokta · 1.399,90 TL İncele

Teknik çizimde hangi uç sertliği kullanılır?

Sertlik harfleri H (sert, açık çizgi) ile B (yumuşak, koyu çizgi) arasında uzanır; HB ortadadır. Teknik çizimde sivri, açık ve az bulaşan çizgi istendiği için sert taraf mantıklıdır. Ancak sert uç kâğıtta silinse bile kalan bir iz bırakır ve ince çapta daha kolay kırılır; ayrıntıları kalem ucu sertliği rehberimizde anlattık.

Kalemsy kataloğunda H ya da 2H mekanik kalem ucu yok; rafta bulunan en sert derece HB. 0,5 mm kalem için Uni 0,5 mm HB teknik çizimde güvenli bir başlangıç. 0,3 mm'de ise rafta HB değil 2B uç var: Pilot Eno-G 0,3 mm 2B. Bu, sertlik rehberindeki öneriyle uyumlu; 0,2-0,3 mm'de güvenli varsayılan B ya da 2B, kaçınılacak derece ise H ve üzeri.

Birden fazla sertlikle çalışıyorsanız sertlik göstergesi işe yarar. Graph 1000 CS, 925-25 (3H'den 2B'ye), GraphGear 1000 ve Ohto MS01'in açıklamalarında gövdede uç sertliğini işaretleyen bir gösterge var. Gösterge ucu değiştirmez, yalnız içeride hangi derecenin durduğunu hatırlatır.

Teknik çizim için hangi uçlu kalem alınır?

Aşağıdaki tablo Kalemsy'deki çizim kalemlerini boru tipine ve kullanım biçimine göre ayırıyor. Boru bilgisi her modelin ürün sayfasındaki açıklamadan ve teknik özelliklerden alındı; boru uzunluğu belirtilmeyen modelde uzunluk yazılmadı.

Tabloyu iki soruyla okuyabilirsiniz. Birincisi, kalem masada mı kalacak, çantaya mı girecek? Masada çalışıyorsanız 4 mm borulu P205, Graph 1000 CS ya da 925-25 yeterli; kalem her gün çantaya giriyorsa GraphGear 1000 ya da Uni Shift boruyu korur.

İkincisi, iki kalınlıkla mı çizeceksiniz? Öyleyse aynı modelin 0,3 ve 0,5 mm'sini (Graph 1000 CS ya da Pilot H32) birlikte almak, iki kalemi aynı tutuşla kullanmanızı sağlar. Gövde tercihi ise kişiseldir; plastik gövdeli P205 ile tamamen metal gövdeli REG 925-85 bu yelpazenin iki ucunda durur.

İlk çizim kaleminizi seçiyor ve aynı kalemle ders notu da tutacaksanız Pentel PG-350 rehberimiz bu iki kullanımı birlikte değerlendiriyor.

Cetvel ve şablonla çalışırken nelere dikkat edilir?

Grafiti borudan yalnız kısa bir miktar çıkarın. Uç uzun kalırsa cetvel kenarındaki yük boruya değil ince grafite biner ve uç kırılabilir. Boruyu kenara yaslayarak çizmek grafiti bu yükten korur.

Kalemi cetvel kenarına hafifçe yaslayın ve çizgi boyunca açısını değiştirmeden çekin; açı değiştikçe kâğıda değen yüzey, dolayısıyla çizginin kalınlığı da değişir. Uzun bir çizgiyi tek hareketle çekmek, aynı çizginin üzerinden defalarca geçmekten daha temiz sonuç verir.

Çizimi önce ince çizgilerle kurun, görünen kenarları en sonda kalın kalemle geçin; böylece kalın çizgi yalnız yeri kesinleşmiş kenarlara çekilir ve silme ihtiyacı azalır. Dar alandaki düzeltmeler için küçük bir plastik silgi işinizi kolaylaştırır; örneğin Tombow MONO silgi 17 x 11 x 43 mm boyutunda.

Silmeden önce cetveli kaldırın ve silgi kırıntılarını kâğıttan uzaklaştırın; cetvelin altında kalan grafit tozu temiz çizgiyi kirletebilir. Sabit borulu kalemi de kılıfla taşıyın, çünkü eğilen boruyu düzeltmeye çalışmak çoğu zaman kırılmayla biter.

Sık sorulan sorular

Rotring 600 ya da Pentel PG5 yerine ne alınır?

Önce o modelde aradığınız özelliği belirleyin, sonra karar tablosuna dönün. Sabit 4 mm boru istiyorsanız P205 ya da Graph 1000 CS, metal gövde ve 4 mm kılavuz istiyorsanız 925-25, ucu koruyan bir boru istiyorsanız GraphGear 1000 ya da Uni Shift aynı ihtiyacı karşılar. Rotring 500 ya da GraphGear 500 arayanlar için de aynı yol geçerli.

Teknik çizimde tek kalem yeter mi?

Başlangıçta tek bir 0,5 mm kalemle çalışabilirsiniz. Ancak kalın çizginin incenin iki katı olması beklendiği için tek kalemle çalışırken ölçü çizgisini görünen kenardan ayırmak için baskıyı sürekli ayarlamanız gerekir. İkinci bir 0,3 mm kalem bu ayrımı kolaylaştırır.

Rapido mu, uçlu kalem mi almalıyım?

Çiziminiz silinip düzeltilecekse ya da kurşun kalemle teslim isteniyorsa uçlu kalem; paftanın mürekkeple ve sabit kalınlıkta temize çekilmesi isteniyorsa rapido gerekir. Hangisinin istendiğini ders ya da proje yönergesinden kontrol edin.

Kısaca

Teknik resim için mekanik kalem seçerken önce boruya bakın: masada çalışıyorsanız 4 mm sabit boru, çantada taşıyorsanız geri çekilebilir ya da korunan boru. Sonra çizgi grubunuza göre iki kalınlık seçin; 0,5 grubunda 0,5 ve 0,3 mm, büyük paftada 0,7 ve 0,3 mm. Uçta 0,5 mm için HB ile başlayın; 0,3 mm'de yumuşak 2B kırılmaya karşı daha dayanıklıdır.

Yazıdaki kalemlerin hepsini versatil kalem koleksiyonunda, uç seçeneklerini kalem ucu koleksiyonunda bulabilirsiniz. Tek bir modele karar vermeden önce Graph 1000 mi, GraphGear 1000 mi ve Pentel P205 rehberi yazılarına, uç derecesi için kalem ucu sertliği rehberine göz atabilirsiniz.